Saturejka – to nie tylko przyprawa o wyrazistym, a nawet ostrym smaku, ale także zioło lecznicze

Niska roślinazielna, od jednorocznej do wieloletniej,cząber (Satureia), tworzy drobne krzewinki, których dolne części łodyg zdrewniają. Należy do rodziny lamiowatych. Nie tylko liście o kształcie pasków, ale także pozostałe części rośliny mają wyraźny zapach. Kwiaty są białe lub jasnofioletowe, pojawiają się na pędach od lipca i kwitną przez całe lato. Roślina pochodzi z regionu śródziemnomorskiego, a w cieplejszych obszarach może naturalizować się.

Najczęściej uprawianymi gatunkami sącząberogrodowy (S. hortensis) jako roślina jednoroczna oraz cząber górski (S. montana) jako roślina wieloletnia, która w dolnej części zdrewniała, ma sztywniejsze liście i nie jest tak ostra w smaku jak cząber ogrodowy. Satureja górska kwitnie delikatnymi białymi kwiatami. Oba gatunki uprawia się w podobny sposób.

Saturejkauwielbia stanowiska słoneczne. Saturejce ogrodowej odpowiada gleba gliniasto-piaszczysta, luźna, natomiastsaturejce górskiej –gleba przepuszczalna, żyzna i gliniasta. Jeśli zamierzacie uprawiać ją w pojemnikach, zapewnijcie im dobre drenaż. Przed zimą na rabacie chronimy ją gałązkami iglastymi, słomą lub opadłymi liśćmi. Łatwo rozmnaża się nasionami, a także sadzonkami wierzchołkowymi i łodygowymi; wiosną i jesienią również przez podział kęp. Jeśli wysiejesz ją bezpośrednio na grządkę, wykiełkuje po około dwóch tygodniach. Satureja górska rozmnaża się również przez samosiew i jest rośliną inwazyjną, dlatego należy uważać, aby nie rozrosła się niepotrzebnie. Glebę można wzbogacić kompostem, ale należy unikać nawożenia obornikiem, którego satureja nie toleruje. Po wysianiu lub posadzeniu rośliny rosną szybko, wystarczy je na początku oczyścić z chwastów. Podlewamy umiarkowanie, w razie potrzeby. Czaberek nie jest podatny na choroby i szkodniki.

Zbieramy ją stopniowo poprzez delikatneprzycinanie lub jednorazowo mniej więcej w drugiej połowie lata, wraz z całkowitym zakończeniem uprawy, najlepiej rano około godziny ósmej. Do suszenia idealne są miejsca z dobrą cyrkulacją powietrza. Podczas przygotowywania przyprawy liście rozdrabnia się lub stosuje w całości; nać wykorzystuje się również w stanie świeżym.

Zawiera głównie garbniki i olejki eteryczne, które mają działanie antyseptyczne, pobudzają apetyt, łagodzą łagodne biegunki oraz przeciwdziałają wzdęciom. Wykwar z tej rośliny obniża ciśnienie krwi i korzystnie wpływa na serce, a także w przypadku astmy oskrzelowej. Zewnętrznie okłady z wywaru wspomagają gojenie się ran. Pijemy maksymalnie trzy filiżanki dziennie przed posiłkiem, większa ilość może wywołać mdłości.

Świeżą i suszonącząberkę wykorzystujemy do przyprawiania grillowanych mięs i ryb; jest ona niezbędna przy przygotowywaniu dziczyzny oraz w kuchni bałkańskiej. Dodajemy ją do wody podczas gotowania fasoli lub grochu, kapusty i podobnych produktów spożywczych, powodujących wzdęcia. Należy jednak stosować ją z umiarem, aby nie przytłumić smaku potrawy.