Nie każda fasola jest taka sama

Fasola(Phaseolus) to roślina z rodziny strączkowych, pochodząca z tropikalnej Ameryki. Nasiona fasoli należą do najważniejszych roślin strączkowych. Rośliny mają trójdzielne liście ogonkowe, motylkowate kwiaty w kolorze żółtym, białym, czerwonym lub purpurowym i mogą być zarówno wyprostowane, jak i pnące. Strąki są podłużne, spłaszczone. Do rodzaju fasoli zaliczamy około 50 gatunków, które pochodzą z tropikalnych części Ameryki. Uprawiać można zarówno odmianytyczkowe (pnące), jak i krzewiaste; strąki mogą być okrągłe lub płaskie, o różnej barwie (zielone, żółte i fioletowe), a ziarna czarne, białe, fioletowe, czerwone, a nawet cętkowane. W naszych rejonach najczęściej uprawia sięfasolę zwyczajną (Phaseolus vulgaris), która jest bardzo starą rośliną uprawną; kolejnym gatunkiem jestfasola szkarłatna (Phaseolus coccineus), znana jako ozdobna roślina pnąca. Na świecie znaczenie mają również fasola księżycowa (P. lunatus) oraz fasola ostrolistna (P. acutifolius).

Fasolacharakteryzuje się wysoką zawartością wysokiej jakości białka i błonnika – błonnik nierozpuszczalny ułatwia trawienie, a rozpuszczalny obniża poziom cukru i cholesterolu we krwi; zawiera witaminy A, B, C i E, wapń, potas, fosfor, magnez, jod, sód i żelazo, dlatego są niezastąpione w diecie osób chorych na cukrzycę. Są ważnym źródłem kwasu foliowego, który jest niezbędny do zdrowego wzrostu komórek, wspomaga krwiotwórczość – rozwój czerwonych krwinek – i ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozwoju płodu w czasie ciąży. Są odpowiednim pokarmem w leczeniu wysokiego ciśnienia krwi, ponieważ zawierają minimalną ilość sodu i dużą ilość potasu. Mają korzystny wpływ na nerki(zresztą kształtem są do nich podobne), ponieważ zawierają aglutyniny, które mają działanie moczopędne, a nawet potrafią rozpuszczać kamienie moczowe. Bardziej wyrazisty smak mają fasole kolorowe, które są dobrym źródłem niacyny i kwasu pantotenowego – substancji zapewniających zdrową i piękną skórę. Uwaga! – surowe ziarna fasoli są lekko toksyczne i mogą powodować problemy trawienne. Dlatego przed spożyciem konieczne jest gotowanie przez 15 minut!

Smak fasoli jest neutralny, dlatego można ją łączyć niemal ze wszystkim i jest to wszechstronny składnik, który można wykorzystać w kuchni na wiele sposobów – często stosuje się ją w kuchni śródziemnomorskiej, azjatyckiej czy meksykańskiej. Dolegliwościom wzdęciowym, które mogą powodować fasola, można całkiem łatwo zapobiec. Podstawą jest namoczenie fasoli, najlepiej przez całą noc, a następnie ugotowanie jej do miękkości. Podczas gotowania do fasoli można dodać zioła (majeranek, tymianek, cząber, bazylia), które mają tendencję do pochłaniania substancji powodujących wzdęcia.

Fasolajest łatwa w uprawie. Jeśli na roślinach pojawiają się brązowe plamy (na strąkach, nasionach i liściach), oznacza to, że są one porażone antraknozą fasoli. Na nadziemnych częściach fasoli pojawiają się nieregularne brązowe plamy; choroba jest najlepiej widoczna na nasionach i strąkach, gdzie plamy są lekko wklęsłe z wypukłymi brzegami. Antraknoza rozprzestrzenia się przede wszystkim w wilgotnych warunkach pogodowych, przy temperaturach od 15 do 20 °C. Zapobieganie polega na zapewnieniu przewiewnego, nasłonecznionego stanowiska, konsekwentnej płodozmianie, niezbyt gęstym wysiewie, usuwaniu chwastów oraz uprawie fasoli z zdrowego materiału siewnego.

Fasola karłowa szybciej osiąga dojrzałość owocową, a w krótszym czasie zapewnia również większy i bardziej skoncentrowany plon. Nie jest tak podatna na choroby i szkodniki. W ogrodzie zajmuje jednak więcej miejsca. Jeśli chcemy mieć świeżą fasolkę przez całe lato, musimy wysiewać ją wielokrotnie, w odstępach około dwóch do trzech tygodni. Idealne do mniejszych ogródków są fasole tyczkowe (pnące), ponieważ rosną w górę – pną się po podpórce. Chociaż zaczynają owocować później, młode strączki możemy regularnie zbierać aż do jesieni. Fasolki, które spożywamy w całości wraz ze strączkami, dzielimy na fasolę szparagową, która jest mięsista i ma strączki pozbawione błon i włókien. Fasola półwarzywna jest również bardzo smaczna, należy ją jednak zbierać naprawdę młodą, gdy w środku strąków nie ma jeszcze warstwy pergaminowej ani włókien, ponieważ w miarę dojrzewania staje się włóknista.